Arhitektura Etiopije – Arhitektura kroz geografiju

Etiopija nije samo zemlja koja zauzima veliku površinu, već ima i veliki visinski raspon. Od 100 m ispod površine mora do 4500 m, do visine četvrtog najvišeg planinskog vrha u Africi. Ovaj visinski raspon je Etiopiju podelio na tri zone: „daga” ili visijska zona, „woina daga” ili „srednjovisijska zona” i „kolla” – nizijska zona.

 

„Daga” je uglavnom naseljena hrišćanskom populacijom. Ta regija je podeljena na stenovite padine na severu i na plodne oranice i visoravni na severozapadu. Gustina naseljenosti je mala i naselja su raštrkana po celom predelu. Spuštanjem ispod 3500 m povećava se gustina naseljenosti i populacija postaje sve raznovrsnija, samim tim navike i potrebe stanovništva se menjaju. U jos nižem predelu stanovništvo je pretežno muslimanske veroispovesti, a gustina naseljenosti je neizmeriva jer ljudi preferiraju nomadski način života.

19.arh

Ovakvom podeljenošću zemlje možemo stvoriti širu sliku raznolikosti predela i ljudi koji ih naseljavaju. Činjenica da postoji 83 različita jezika, i preko 200 dijalekata u Etiopiji pruža laički uvid u raznovrsnosti same arhitekture zemlje. Običaji, maniri života, ishrana i dostupni materijali za izgradnju diktirali su postavke i izglede stambenih objekata. Vitalno je razumeti prošlost ove zemlje kako bi bili u stanju da kategorišemo njenu arhitekturu, stoga možemo je podeliti na četiri epohalna razdoblja: „D ‘mt”, „Askumite”, „Zagwe” i „Gondarine”.

 

„D ‘mt”

 

Za „D ‘mt” period arhitekture najčešće se vezuju ostaci višespratne kule u Jehi sagrađene od strane  „ashlar” zidara u 8. veku pre nove ere. Njihove građevine su bile najzastupljenije u tom periodu, a pod uticajem stilova južnoarapskih zemalja, koji su bili ekstremno dominantni i uobičajeni za monumentalne strukture.

 

„Aksumite”

 

„Aksumite” arhitektura bila je zastupljena u periodu od 4. veka pre nove ere. Prvi objekti ovog stila bili su monolitne strukture, čak i cele crkve su bile izdubljene iz velikog kamenog bloka. Ovakve građevine se najčešće mogu naći u Lalibeli i u Tigrej provinciji. Kasnije, monumentalne strukture su dobile i podzemne grobnice. Najpoznatije monolitne strukture ovog perioda su „Tomb of the false door” (Grobnica lažnih vrata) i grobnice „Kaleb” i „Gebre Mesqel”. Većina struktura, kao sto su palate, vile, stambene zgrade i ostale crkve i manastiri, bili su građeni po sistemu kamenih blokova i drveta.  Drvene grede koje su nosile strukturu su nazvane „Monkey heads” (majmunske glave) i one su čvrsta odlika „aksumite” arhitekture.

20.arh2

„Zagwe”

 

„Zagwe” arhitektura je nastavila da proširuje „aksumite“ stil, ali upotpunjavajući ga novim tradicijama. Stil inkorporira više drveta i još kružnije strukture u svakodnevnoj arhitekturi. Ovakve inovacije su se najčešće manifestovale prilikom konstrukcije ili rekonstrukcije crkava i manastira. Najpoznatiji objekti ovog perioda su 11 crkava u Lalibeli.

 

„Gondarine”

 

Tokom ranog modernog perioda, arhitektura je upila razne stilove pod uticajem baroka, arapskog stila i „Gujariti” indijskog stila. Ova promena se javila pristizanjem portugalskih jezuita u 16. i 17. veku kako bi pomogli u borbi protiv Adala. Turski uticaj je uplivao kao rezultat ratova otomanskog carstva, što je rezultiralo povećanim brojem vojnih utvrđenja i zamkova. Zamkovi su se gradili u regionu cara Sarsa Dengela što je dovelo do kreacije „Fasil Ghebbi” u novoformiranoj prestonici Gondar. Tokom uzdizanja cara Fasilidesa, većina stranaca je proterana, ali neki od stilova njihovih kultura upila je etiopijska arhitektura.